Intro

Thuis hadden we nog een oudere laptop liggen. Deze laptop gebruiken we voornamelijk voor zaken die we tegenwoordig niet kunnen doen op een smartphone of tablet (bv. adreslabels maken) of om een applicatie te draaien die enkel op Windows beschikbaar is. De laptop begon recentelijk tekenen van ouderdom te vertonen, voornl. een sterk vertraagde werking.

Een kijkje in de Resource Explorer (Ctrl + Shift + Esc) toonde aan dat de harde schijf vaak op 100% gebruik piekte. Dit terwijl de laptop op dat moment nauwelijks gebruikt werd. Dit is vaak een teken van een stervende harde schijf waar de sectoren die de data bevatten corrupt raken. De schijf spendeert dan zodanig veel tijd aan het redden van de data en herschrijven in gezonde sectoren, waardoor de snelheid sterk achteruit gaat.

Daarom opteerde ik ervoor om de laptop nieuw lezen in te blazen door de harde schijf (Hard Disk Drive, of HDD) te vervangen door een Solid State Drive (SSD). Eeen SSD maakt – in tegenstelling tot een HDD – geen gebruik van draaiende schijven om de data op te slaan. Data wordt in een elektronische vorm opgeslagen, waardoor een SSD meerdere factoren sneller is dan een harde schijf. Omdat een SSD geen bewegende onderdelen bevat, is deze ook minder vatbaar voor vibraties (bv. door rond te wandelen met een laptop).

Door de HDD te vervangen door een SSD kan je een oude computer/laptop een paar extra jaar aan leven geven, zelfs met een besturingssysteem als Windows 10. Is jouw systeem al redelijk oud en wil je alsnog een aanzienlijke performantiewinst? Vervang Windows dan door een lichte Linux distributie.

Wat heb je nodig?

Om van een HDD naar SSD te migreren, heb je niet veel nodig:

  • De huidige harde schijf (HDD)
    Je hebt logischerwijs een nog werkende schijf nodig om van te vertrekken.
  • Een nieuwe SSD
    Opnieuw logisch, we willen namelijk naar een SSD verhuizen…
    Je kan quasi eender welke SSD kiezen (bv. Kingston A400, Samsung 870 EVO). Het zal altijd sneller dan een HDD zijn. De enigste vereiste is dat de capaciteit van de SSD minstens de gebruikte schijfruimte van de HDD is.
    Wanneer je de schijf van een laptop vervangt, is het van belang om dezelfde form factor (3.5"/2.5") aan te houden. Zo past de schijf in de bestaande houders.
  • SATA-connector voor de SSD.
    Gedurende het klonen moeten zowel de HDD als SSD met dezelfde computer verbonden zijn. Indien jouw systeem geen extra SATA-connector heeft, zal je een USB-naar-SATA adapter nodig hebben. Bv. deze op AliExpress.
    Merk op dat 3.5" schijven een 12V voeding nodig hebben terwijl 2.5" SSD’s voldoende hebben met de 5V voeding over USB.
  • Kloon-software
    Bij voorkeur een programma dat slim genoeg is om enkel de gebruikte opslagruimte te kopiëren i.p.v. blindelings een een-op-een kopie te doen (incl. lege ruimte).
    Ik heb hiervoor gekozen voor Macrium Reflect 8 Home Trial omdat de ‘Clone’ functie hier in de gratis versie inbegrepen is. Gelijkeaardige tools (AOMEI Backupper and Minitool Partition Wizard) bieden ook een ‘Clone’ functie, maar enkel in de betalende versie.

Voorbereiding

Vooraleer aan de migratie/cloning te starten, is het een goed idee volgende zaken eerst te doen:

  1. Een back-up nemen van de huidige data
  2. De harde schijf opkuisen en niet-gebruikte bestanden, mappen, applicaties, … verwijderen.

Back-up maken

Het is altijd een goed idee om een of meerdere kopieën te hebben van jouw data.

Eens de HDD naar de SSD is gekloond, heb je de HDD natuurlijk nog als back-up voor het geval het kloonproces faalt en niet alle data werd gekopieerd. Maar, aangezien de hoofdreden voor dit project is dat de schijf aan het falen is, willen we de data misschien nog eens extra kopiëren.

Je kan alle (belangrijke) documenten kopiëren naar een externe harde schijf, via Windows' ingebouwde back-up tool, de tool van jouw NAS (indien van toepassing), een script (bv. rsync) of een andere applicatie. Macrium Reflect heeft trouwens een back-up tool.

Vergeet niet om de externe harde schijf los te koppelen gedurende het kloonproces.

Harde schijf opkuisen

Het kloonproces zal alle data die op jouw HDD staat kopiëren naar de SSD.

Doorheen de jaren dat je de computer hebt gebruikt, heb je hoogstwaarschijnlijk redelijk wat data en applicaties verzameld die je eigenlijk niet meer nodig hebt. Je kan dus zeggen dat het nu een goed moment is om deze op te kuisen. Hoe minder data je moet kopiëren, hoe sneller het kloonproces zal verlopen.

Hier zijn een paar zaken die je kan doen:

  • Deïnstalleer ongebruikte applicaties
  • Verwijder documenten die je niet meer nodig hebt uit Mijn Documenten, Mijn Afbeeldingen, Mijn Muziek, enz.
  • Verwijder oude gebruikeraccounts en hun profielen (bv. oud account van jouw ouders, broer, zus, …).
  • Gebruik Windows' Schijfopruiming om tijdelijke bestanden te wissen.

Het is ook een goed idee om de harde schijf eens te defragmenteren. Dit proces verschuift de data op de schijf zodat deze weer wat beter georganiseerd/verzameld staat.

De HDD clonen naar een SSD.

Het proces om een HDD naar SSD te kopiëren is eigenlijk vrij eenvoudig.

Weet wel dat dit proces redelijk wat tijd in beslag kan nemen. Je zal dit hoogstwaarschijnlijk niet kunnen afronden tijdens je lunchpauze.

  1. Download en installeer Macrium Reflect.
  2. Connecteer de SSD met de SSD-adapter en plug het in de compter.
    De schijf wordt automatisch gedetecteerd (zie diskmgmt.msc) maar zal hoogstwaarschijnlijk leeg zijn en geen partities bevatten. M.a.w. je zal de schijf niet terugvinden in de Verkenner.
    Indien de schijf niet gevonden wordt, gebruik dan Apparaatbeheer (devmgmt.msc) om nieuwe hardware te zoeken en de drivers te installeren.
  3. Start Macrium Reflect.
  4. In de rechterhelft van de applicatie, onder de HDD die je wilt klonen, klik op Clone this disk... om het kloonproces te starten.
  5. Volg de wizard. De standaardopties zullen voor de meeste mensen perfect zijn.
    De Knowledge Base van Macrium bevat meer info over de verschillende opties.
  6. Wacht tot het kloonproces volledig is afgerond.
    Je kan tijdens de wizard ook aanduiden dat je de computer wenst af te sluiten wanneer het kloonproces is afgerond. Handig om het klonen ’s nachts te laten gebeuren.
Screenshot of Macrium Reflect
Macrium Reflect - Clone Drive …

De HDD is nu gekopieerd naar de SSD.

SSD installeren

Volgende stap: SSD installeren in de computer/laptop.

Hoe je dit precies moet doen zal verschillen van toestel tot toestel, maar verloopt over het algemeen als volgt:

  1. Koppel de batterij en/of voeding los van het systeem.
  2. Open de kast of de casing. Je zal hiervoor waarschijnlijk een paar schroeven moeten lossen (bij laptops zit dit soms onder rubber voetjes of stickers).
  3. Vind de HDD en koppel deze los. Hiervoor zal je waarschijnlijk opnieuw enkele schroeven moeten lossen.
  4. Installeer de SSD op dezelfde plek als waar je de HDD hebt losgekoppeld. Schroef deze bij voorkeur opnieuw vast.
  5. Sluit de casing/kast of zorg er op z’n minst voor dat je geen kortsluiting kan maken tijdens het testen.
  6. Stop de batterij opnieuw in de laptop en/of plug de voeding opnieuw in.
Photo of a disassembled laptop showing the internals
Opengevezen laptop met CD-/DVD-station, oude HDD en nieuwe SSD
Photo of SSD installed in the HDD's bracket
SSD geïnstalleerd in de beugel van de HDD m.b.v. de schroefjes

Je kan de computer/laptop nu opstarten en Windows zal starten. Het is mogelijk dat Windows nu een ‘Repair Procedure’ doorloopt, dit is om de nodige drivers voor de SSD te installeren. De volgende keer dat je de het systeem opstart zal deze meteen naar het loginscherm gaan.

Je zal meteen merken dat het systeem een stuk soepeler werkt. Er zijn nog een paar optionele upgrades die je kan doen om het systeem nóg performanter te maken.

Optionele upgrades

We hebben nu al een volledig werkend systeem dat sneller draait dan het systeem ooit deed en ons nog jaren van dienst zal zijn.

Wil je echter nóg meer performantie, kan je volgende opties uitproberen. Vergeet echter niet dat je een ouder systeem aan het upgraden bent. Het moederbord zal de laatste generaties van hardware hoogstwaarschijnlijk niet ondersteunen. Er kunnen ook nog andere bottlenecks aanwezig zijn in het systeem die het effect van de upgrade teniet kunnen doen.

Gebruik de HDD als extra opslagruimte

Aangezien we de HDD nog ter beschikking hebben, kunnen we deze gebruiken als 2de schijf voor extra opslagruimte. Zo kan je de SSD gebruiken voor het besturingssysteem en applicatie, en de HDD voor weinig gebruikte documenten.

Je kan de schijf ook in een casing voor externe harde schijven stoppen en als draagbare harde schijf gebruiken. Hier kan je dan back-ups op bewaren.

Doe dit enkel wanneer de schijf nog in goede gezondheid verkeert!

RAM-upgrade

Indien het moederbord dit ondersteunt, kan je extra RAM installeren in een vrij slot. Zorg er wel voor dat deze nieuwe RAM-latjes volledig overeenkomen met de bestaande.

Als alternatief kan je de bestaande latjes vervangen door nieuw (al dan niet met extra latjes).

Meer RAM zorgt ervoor dat applicaties meer data in het snellere RAM-geheugen beschikbaar kunnen houden i.p.v. te schrijven naar de schijf. Zo kan je ook meer programma’s tegelijk open houden zonder merkbare vertraging.

CPU-upgrade

In een laptop is het in theorie ook mogelijk om de CPU te vervangen, maar ik zou persoonlijk opteren om dan voor een nieuwer systeem te gaan. De CPU vervangen in een desktop computer is een stuk eenvoudiger.

Einde

Dat was het voor deze blogpost.

Je kan me altijd contacteren via Twitter voor extra vragen. Weet dat ik zeker geen expert ben in dit domein, maar ik zal je zo goed mogelijk trachten te helpen.